OrtaIV Makro Politika ve Borç Piyasaları21 Eylül 2026, Pazartesi
Dolar 48,82 TL ile tarihi zirveye çıktı, BIST 100 gün ortasında %1,92 düşüşle 13.028,71 puana geriledi
Fed'in politika faizini %3,75–4,00 bandına çıkarması ve Washington–Tahran gerilimi dolar endeksini 100,300 puana taşırken, lira tüm zamanların en düşük seviyesini gördü.
Haftanın ilk işlem gününde dolar/TL 48,80 TL seviyesine çıkarak tüm zamanların en yüksek değerini tazeledi; serbest piyasada alış 48,81 TL, satış 48,83 TL olarak oluştu. Euro 55,86–55,88 TL, sterlin ise 65,11–65,13 TL bandında işlem gördü. Yükselişin arkasında Fed'in politika faizini yüzde 3,75–4,00 bandına çıkarması ve ilave artırım sinyali vermesi var; dolar endeksi 30 Temmuz'dan bu yana ilk kez 100 eşiğini aşarak 100,300 puana ulaştı.
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi güne 115,88 puan ve yüzde 0,87 kayıpla 13.168,54 puandan başladı; saat 13.00 itibarıyla kayıp 255,71 puana, yüzde 1,92'ye çıktı ve endeks 13.028,71 puana geriledi. İşlem hacmi 79,9 milyar TL oldu. Sektör bazında holding endeksi yüzde 4,21, finansal kiralama ve faktoring endeksi yüzde 9,55 geriledi; bankacılık endeksi yüzde 0,01 ile sınırlı bir artış kaydetti. Endeks bir önceki Cuma günü yüzde 1,67 düşüşle 13.284,42 puandan kapanmıştı.
Halk TV derlemesi günü yüzde 1,04 kayıpla 13.199 puanlık kapanış olarak veriyor ve endeksin haftalık kaybını yüzde 6,68, aylık kaybını yüzde 8,48 olarak gösteriyor; ancak aynı kapanış rakamı bir sonraki günün sayfasında da yinelendiği için 21 Eylül kapanış değeri bağımsız olarak doğrulanamadı. Satışın ana kaynağı olarak 17 Eylül'de 130 yatırım fonunun tasfiyesine ilişkin düzenleyici karar sonrası oluşan fon piyasası likidite sıkışıklığı ve teminat tamamlama kaynaklı zorunlu satışlar gösteriliyor; fon tasfiye süresinin 3 aydan 6 aya çıkarılması satış baskısını zamana yaymayı amaçlıyor.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Doların 48,82 TL ile rekor tazelemesi Türkiye'ye özgü değil: Fed'in faizi yüzde 3,75–4,00 bandına çıkarması ve dolar endeksinin 100,300'e ulaşması küresel bir dolar talebi dalgası yaratıyor. Buna iç piyasada fon tasfiyesi kaynaklı likidite sıkışıklığı eklenince BIST 100 gün ortasında yüzde 1,92 kaybetti. En olası yol, kurda yönetilen ama hızlanan bir değer kaybının sürmesi ve hisse tarafında oynaklığın fon tasfiye takvimi boyunca yüksek kalması.
Olası etkiler
- İthalat faturası ve enflasyonOlumsuzKısa vade
Doların 48,82 TL'ye çıkması, yıllık enflasyonun yüzde 31,51 olduğu bir ortamda ithal enerji ve ara malı maliyetlerini doğrudan yükseltiyor; kur geçişi önümüzdeki aylarda tüketici fiyatlarına yansıyacak.
- Borsa İstanbul likiditesiOlumsuzKısa vade
Holding endeksindeki yüzde 4,21 ve finansal kiralama endeksindeki yüzde 9,55'lik kayıplar, satışın temel değil teminat ve tasfiye kaynaklı olduğunu gösteriyor. 79,9 milyar TL'lik hacim, çıkışın geniş tabana yayıldığına işaret ediyor.
- Para politikası alanıBelirsizOrta vade
Politika faizinin yüzde 37'de tutulduğu bir çerçevede kurdaki rekor, TCMB'nin indirim takvimini öteliyor. Dolar endeksinin 100,300'e çıkması rezerv ve swap maliyetlerini de yükseltiyor.
İhtimaller
- 1Kontrollü değer kaybı sürer%55
Kur yeni rekorlar kırmayı sürdürür ama günlük hareket sınırlı kalır; BIST 100 fon tasfiye takvimi boyunca 13.000 puan civarında oynak seyreder.
İzlenecek: Dolar/TL'nin 49 TL eşiği ve BIST 100'de günlük işlem hacminin 80 milyar TL üzerinde kalması.
- 2Dolar endeksi geri çekilir, baskı azalır%30
Fed'in ek artırım sinyali zayıflar, dolar endeksi 100 eşiğinin altına döner ve TL üzerindeki dış kaynaklı baskı hafifler.
İzlenecek: Dolar endeksinin 100 puanın altına inmesi ve ABD 10 yıllık getirisinde geri çekilme.
- 3Sert kur atağı ve müdahale%15
Jeopolitik şiddetlenme veya fon çıkışlarının hızlanmasıyla kurda günlük hareket büyür; doğrudan döviz müdahalesi ve ek makroihtiyati adım gündeme gelir.
İzlenecek: TCMB rezervlerinde haftalık sert düşüş ve BIST'te gün içi devre kesici sayısının artması.
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
Tarihsel bağlam
USD/TRY, son 6 ay
- 116.09 · BIST 100 %5,54 düşüşle 13.122,58 puana geriledi, 17 hisse taban fiyattan kapandı
- 217.09 · Motorinin litre fiyatı Türkiye'de ilk kez 100 TL'yi aştı: üst üste üçüncü zam
- 321.09 · Merkezi yönetim borç stoku Ağustos'ta 422,5 milyar TL artışla 15,89 trilyon TL'ye çıktı, döviz cinsi pay %51
- 421.09 · Dolar 48,82 TL ile tarihi zirveye çıktı, BIST 100 gün ortasında %1,92 düşüşle 13.028,71 puana geriledi
- 521.09 · Hürmüz'de 72.825 dwt'lik LR Stephanie tankeri vuruldu, iki denizci yaralandı; hafta sonu geçiş 17 gemiye düştü
- 621.09 · Yurt dışı üretici fiyatları Ağustos'ta yıllık %32,60 arttı, enerjide artış %106,24'e ulaştı
- 723.09 · Dolar 23 Eylül'de 48,84 TL ile zirveyi yeniledi; hesaplamalara göre TCMB rezervi 4 haftada 13,9 milyar $ azalarak 174,5 milyar $'a indi
- 824.09 · BIST 100 24 Eylül'de %2,74 düşüşle 12.888 puana indi, 2 yıllık TL tahvil getirisi %37,09'a çıktı: Fed ve petrol baskısı Türk varlıklarını vurdu
- 924.09 · TCMB'nin resmi verisi: 18 Eylül haftasında brüt rezerv 4,3 milyar $ azalarak 174,4 milyar $'a, net rezerv 6,4 milyar $ azalarak 55,8 milyar $'a indi
- 1025.09 · Türkiye CDS'i 27 Mayıs'tan beri ilk kez 250'yi aştı: 131 fonluk 18 milyar $'lık tasfiye sürerken Erdoğan sistemik risk yok dedi, tutuklu sayısı 45
- 1126.09 · Yılmaz savaşın enflasyona etkisini TCMB hesabıyla 7 puan olarak verdi; 10 yıllık getiri 25 Eylül'de %32,77 ile haftayı yükselişle kapattı
- 1230.09 · BIST 100 iki günde %5 kaybederek ayı piyasasına girdi
- 1310.10 · Sermaye kaybı hesabında kur farkı muafiyeti bir yıl daha uzatıldı
- 1404.11 · Liranın reel değeri Şubat 2020'den beri en yüksek düzeye çıktı